ULUSLARARASI SATIŞ VE TESLİM ŞEKİLLERİ

 

Uluslararası ticarette kullanılan satış ve teslim şekillerine, Milletlerarası Ticaret Odası (ICC), ilgili komisyonlarında ortak kurallar tesbit etmiş ve ilk defa 1936 yılında INCOTERMS (International Commercial Terms) adı altında yayımlamıştır. Sözkonusu kurallar, gelişen teknolojiye uyum sağlamak amacıyla, zaman zaman gözden geçirilmekte ve yeni gelişmelere uygun değişiklikler yapılmaktadır. Incoterms ' de en son değişiklikler 2010 tarihinde yapılmıştır. Bu çalışma ile, Milletlerararası Ticaret Odası, alıcı ve satıcı arasında doğabilecek bir çok sorunu, daha anlaşma safhasında ortadan kaldırmış ve tarafların hak ve sorumluluklarına açıklık getirmiştir. Incoterms kullanılması zorunlu değildir. Kullanılmak istendiğinde bu husususun anlaşmada açıkca belirtilmesi gerekmektedir. Ayrıca, ticari anlaşmanın özelliklerine göre bu terimlere taraflarca ilaveler de yapılabilmektedir.

 

Incoterms 2010 kitabında bahsi geçen satış ve teslim şekilleri aşağıda anlatılmıştır. Bunlar, tüm taşıma türlerini kapsayan kurallar (EX-WORKS, FCA, CPT, CIP, DAT, DAP ve DDP) ve sadece deniz ve içsu taşımalarına özgü kurallar (FAS, FOB, CFR ve CIF) olmak üzere iki ana grupta toplanmaktadır. Simdi bu kuralları ana hatlarıyla, kısaca anlatmaya çalışalım.

 

a- EX WORKS (İşyerinde Teslim) : Satış konusu malın, satıcının kendi kuruluşunda alıcı için hazır hale getirilmesi ile satıcının sorumluluğunun sona erdiği bir teslim şeklidir. Satıcı için en az risk ve sorumluluk ifade eder. Bu teslim şeklindeki, ihraç konusu mallara ait yüklemenin ve gümrük çıkış işlemlerinin alıcı tarafından yapılacak olması, bu teslim şeklini ekstra maliyetli ve dış ticarette zor uygulanır bir teslim şekli haline getirmektedir. Bu nedenle Incoterms 2010, bu teslim şeklini, iç ticaret için daha uygun bir teslim şekli olarak ifade etmiştir.

 

b- FCA ( Free Carrier - Taşıyıcıya Masrafsız) : Malların, satıcı tarafından alıcının belirlediği bir taşıyıcıya teslim edilmesiyle satıcının sorumluluğunun tamamlandığı bir teslim şeklidir.Yükleme satıcının kendi fabrika sahasında yapılıyor ise malları bu taşıyıcıya yükleyerek, bir nakliyecinin depolarında yapılıyor ise, malları bu nakliyeciye aktararak teslim tamamlanmış olur. Teslimden sonraki bütün risk ve sorumluluklar alıcıya aittir. FCA terimi, kamyon, uçak ve konteyner taşımacılığında kullanılır.

 

c- FAS (Free Alongside Ship - Gemi doğrultusunda masrafsız) : Malların, belirlenen yükleme limanında geminin yanaşacağı rıhtıma teslim edilmesiyle satıcının sorumluluğunun bittiği teslim şeklidir. Teslim'den sonraki hasar ve masraflar alıcıya geçmektedir.

 

d- FOB (Free On Board - Gemide masrafsız) :  Malların, belirlenen yükleme limanında gemi içinde teslimin tamamlandığı bir teslim şeklidir. Malların gemide teslim edilmesinden sonra oluşacak bütün risk ve sorumluluk alıcıya aittir.  

 

e- CFR (Cost and Freight - Masraflar ve Navlun) : Malların varma limanına kadar olan taşıma masraflarını satıcının ödemesi gereken bir teslim şeklidir. Ancak, satıcı, varma limanına kadar taşıma bedelini ödese de, teslim ile ilgili risk ve sorumluluğu malların yükleme limanında gemide teslim edilmesinden itibaren biter. Bundan sonraki bütün risk ve sorumluluk alıcıya aittir.

 

f- CIF (Cost, Insurance and Freight - Masaflar Sigorta ve Navlun) : Bu teslim şeklinde satıcı, CFR teslim şeklindeki sorumluluklarına ilaveten, taşıma sırasında oluşabilecek hasar ve kayıp risklerine karşı malları sigorta ettirmekle yükümlüdür. Ancak, Incoterms kuralları her zaman ihracatçı'nın bu nakliye sigortasını asgari düzeyde teminat sağlayacak şekilde yaptırabileceğini belirtmekte, alıcı'nın daha geniş kapsamlı bir sigorta yapılmasını istemesi halinde, bunu satış anlaşmasına koymasını veya kendisinin daha geniş kapsamlı ayrı bir sigorta yaptırmasının faydalı oacağını belirtmektedir. Satıcı'nın yaptıracağı nakliye sigortasında, sigorta primini tabi ki satıcı ödeyecektir ancak, mala yolda gelecek herhangi bir hasar veya kayıp sonrasında, sigorta firmasından hakkını arama sorumluluğu alıcıya ait olmaktadır. Bu teslim şeklinde de satıcının sorumluluğu, malları yükleme limanında gemide teslim etmesiyle son bulmaktadır.

 

g- CPT (Carriage Paid To - Taşıma Ödenmiş Olarak) : CFR teslim şeklinin aynıdır. Ancak, CFR gemi ve içsu taşımacılığında CPT ise konteyner, kamyon, uçak ve çok vasıtalı taşıma şekillerinde kullanılır.

 

h- CIP (Carriage and Insurance Paid To - Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak) : CIF teslim şeklinin aynıdır. CIF gemi ve içsu taşımacılığında CIP ise konteyner, kamyon, uçak ve çok vasıtalı taşıma şekillerinde kullanılır.

 

ı- DAT (Delivered At Terminal - Terminalde Teslim) : Satıcnın maları belirlenen varma yerinde veya limanında belirlenen terminalde, gelen taşıma aracından boşaltılmış bir şekilde alıcının tasarrufuna bıakmakla malları teslim ettiği bir teslim şeklidir.

 

j- DAP (Delivered At Place - Belirlenen Yerde Teslim) : Bu kural, satıcının malları, belirlenen varma yerinde, gelen taşıma aracından boşaltmadan alıcının tasarrufuna bırakmasıyla teslimin tamamlandığı bir teslim şeklini ifade eder.

 

k- DDP (Delivered Duty Paid - Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim) : Bu kural, satıcının malları, belirlenen varma yerinde, ithalat için gümrüklenmiş olarak, gelen taşıma aracında boşaltmaya hazır şekilde alıcının tasarrufuna bırakmakla teslim ettiğini ifade eder. DDP teslim şeklinde satıcı, ithala için gerekli giriş gümrük vergi ve resimlerini ödemeyi de üstlenmektedir. Satıcının, alıcının ülkesinde gümrük giriş işlemlerini yapması mümkün olmayan durumlarda bu teslim şekli seçilmemelidir. EX-WORKS teslim şekli satıcı için en az risk taşıyan, DDP ise en fazla risk taşıyan teslim şekilleridir.

 

Yukarıda anlatılan teslim şekillerini en detaylı biçimde INCOTERMS 2010 kitabında bulabilirsiniz.

 

 

Hazırlayan : Yalçın ÖZYAVUZ

Kaynak : Muhtelif Internet Kaynakları - INCOTERMS 2010

Yorum Yaz